Przejdź do treści
rok założenia 1980
Słownik · I

Indigo

Indigo

Indigo to grupa pomidorów, których skórka wytwarza antocyjany, nadające owocom barwę od granatowofioletowej do niemal czarnej. Nie jest to jedna odmiana ani pojedynczy „gen koloru”, lecz typ wybarwienia uzyskany przez połączenie alleli regulujących syntezę antocyjanów. W klasycznych odmianach Indigo pigment znajduje się przede wszystkim w skórce i tkankach bezpośrednio pod nią.

Pochodzenie cechy

Uprawny pomidor (Solanum lycopersicum) potrafi wytwarzać antocyjany w łodygach i liściach, ale jego owoce zazwyczaj ich nie gromadzą. Źródłem fioletowej skórki były dzikie gatunki pomidora. W latach 60. XX wieku ich cechy wprowadzano do pomidora uprawnego, tworząc linie genetyczne przechowywane później m.in. w C.M. Rick Tomato Genetics Resource Center na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis.

Najważniejsze dla hodowli Indigo okazały się dwa loci:
  • Aft – Anthocyanin fruit, pochodzący od Solanum chilense. Jest dominującym aktywatorem syntezy antocyjanów w owocu. Molekularną podstawą cechy jest funkcjonalny allel genu regulatorowego SlAN2-like na chromosomie 10.
  • atv – atroviolaceum, wywodzący się od galapagoskiego Solanum cheesmaniae. Jest to recesywny allel genu SlMYBATV na chromosomie 7. Osłabia działanie represora szlaku antocyjanowego, dzięki czemu pigmentacja wywołana przez Aft staje się znacznie intensywniejsza.
Sam Aft daje zwykle plamy lub ograniczone fioletowe wybarwienie. Dopiero kombinacja Aft/Aft atv/atv powoduje silne nagromadzenie antocyjanów charakterystyczne dla linii OSU P20 i odmian typu Indigo. Badania OSU wykazały, że Aft i atv działają synergistycznie: razem dają wyraźnie więcej pigmentu niż każdy z tych alleli osobno.

Mes i in., 2008
Yan i in., 2020

OSU P20

OSU P20 była linią hodowlaną opracowaną w Vegetable Breeding Program na Oregon State University, a nie pierwotnie zarejestrowaną odmianą handlową. Miała genotyp Aft/Aft atv/atv i służyła jako materiał do badań nad zwiększoną zawartością antocyjanów oraz jako źródło tej cechy dla dalszej hodowli.

Prace prowadzone przez zespół Jamesa R. Myersa rozpoczęły się od krzyżowań wykonanych w 2002 roku. Wykorzystano cztery linie z kolekcji TGRC:
  • LA1996 – źródło Aft od Solanum chilense,
  • LA0797 i LA3736 – dwa materiały z allelem atv, wywodzącym się od Solanum cheesmaniae LA0434,
  • LA3668 – materiał z cechą Aubergine (Abg), pochodzącą od Solanum lycopersicoides.
Z kolejnych pokoleń wybierano rośliny o najbardziej intensywnej pigmentacji owoców. Linia określana w badaniach jako OSU P20 stała się podstawowym materiałem o wysokiej zawartości antocyjanów. Nie należy jednak automatycznie utożsamiać każdej partii nasion sprzedawanej jako „OSU Blue” lub „P20” z późniejszą, ustaloną odmianą ‘Indigo Rose’.

‘Indigo Rose’

Pierwszą oficjalnie wprowadzoną odmianą programu była ‘Indigo Rose’, wyselekcjonowana jako P20-3-1. Oregon State University wprowadził ją w 2011 roku; materiał trafił do szerszej sprzedaży nasion w następnym sezonie.

‘Indigo Rose’ jest odmianą ustaloną, otrzymaną przez tradycyjne krzyżowanie i selekcję – nie jest GMO. Roślina ma wzrost indeterminowany, a owoce typu saladette ważą około 50 g. Dojrzałe owoce mają czerwoną skórkę podstawową i czerwony miąższ, natomiast miejsca wystawione na światło pokrywają się granatowofioletowym lub niemal czarnym antocyjanem. Oficjalny opis odmiany podaje również jędrność i stosunkowo dużą trwałość pozbiorczą.

Dokument hodowlany USDA
Opis odmiany CFIA

Charakterystyka wybarwienia

Antocyjany tworzą się głównie w skórce wystawionej na światło. Dlatego:
  • najmocniej wybarwiają się ramiona i odsłonięte strony owocu;
  • powierzchnia zasłonięta liściem, sąsiednim owocem lub działkami kielicha pozostaje zielona, żółta albo czerwona;
  • owoce mniejsze zwykle wybarwiają się pełniej, ponieważ większa część ich powierzchni otrzymuje światło;
  • purpurowy kolor może pojawić się długo przed dojrzeniem owocu i sam w sobie nie jest wskaźnikiem dojrzałości.
Dojrzałość należy oceniać na podstawie koloru niepigmentowanej części owocu, jego zmięknięcia oraz charakterystycznej dla odmiany barwy miąższu. Silne zacienienie ogranicza wybarwienie, ale nie oznacza utraty samej cechy genetycznej.

W klasycznych odmianach Indigo antocyjany występują przede wszystkim w skórce, natomiast miąższ zachowuje barwę wynikającą z zawartości karotenoidów: może być czerwony, różowy, żółty albo zielony. Jest to zasadnicza różnica względem genetycznie zmodyfikowanego pomidora o fioletowym miąższu, zawierającego regulatory pochodzące z lwiej paszczy.

Purple Smudge

‘Purple Smudge’ jest starszym pomidorem o plamistym, antocyjanowym wybarwieniu owoców. Cecha pochodzi od Solanum peruvianum. Pod względem działania przypomina Aft: pigmentacja jest zależna od światła i związana z aktywacją tego samego szlaku biosyntezy antocyjanów.

Purple Smudge nie jest nazwą całej grupy Indigo ani synonimem OSU P20. Stanowi odrębne źródło genetyczne fioletowej pigmentacji. W starszych badaniach traktowano gen Purple Smudge jako podobny do Aft i wiązano oba fenotypy z regulatorami MYB na chromosomie 10. Współczesne badania jednoznacznie zidentyfikowały SlAN2-like jako podstawę Aft; dokładnej relacji allelicznej Purple Smudge nie należy przedstawiać jako ostatecznie rozstrzygniętej bez dodatkowego badania sekwencji tego materiału.

Oregon State University – Purple Tomato FAQ
Boches i in., 2009

Najważniejsze odmiany

Do podstawowej, oficjalnej serii Oregon State University należą:
  • ‘Indigo Rose’ – pierwsza odmiana programu; okrągły, czerwony owoc z bardzo ciemną skórką w miejscach oświetlonych.
  • ‘Indigo Cherry Drops’ – pomidor koktajlowy wybrany pod kątem lepszego smaku i plonowania niż ‘Indigo Rose’.
  • ‘Indigo Pear Drops’ – słodka odmiana o małych, gruszkowatych owocach i żółtej barwie podstawowej.
  • ‘Indigo Kiwi’ – odmiana o zielono-żółtym miąższu, ulepszonym pokroju i smaku oraz większej odporności na zwijanie liści.
  • ‘Midnight Roma’ – wydłużony pomidor przerobowy, powstały z krzyżowania ‘Indigo Rose’ z ‘Oregon Star’; wprowadzony w 2021 roku z przeznaczeniem m.in. na sosy.
OSU podaje, że na bazie materiału ‘Indigo Rose’ powstało około 50 dalszych odmian i linii, zarówno w programie uniwersyteckim, jak i u prywatnych hodowców.

Oregon State University – historia programu i odmiany Indigo

Czego nie należy mylić z Indigo

Tradycyjne „czarne” lub „purpurowe” odmiany, takie jak ‘Cherokee Purple’, ‘Black Krim’ czy ‘Black Prince’, przeważnie nie zawdzięczają koloru antocyjanom. Ich brunatne, ceglastofioletowe wybarwienie jest związane głównie z allelem green flesh (gf), który ogranicza rozkład chlorofilu podczas dojrzewania. Pozostałości chlorofilu i jego brunatne pochodne nakładają się na czerwony likopen, tworząc ciemną, przydymioną barwę. Jest to mechanizm odmienny od niebieskofioletowej pigmentacji skórki typu Indigo.

Znaczenie

Antocyjany są naturalnymi, rozpuszczalnymi w wodzie barwnikami flawonoidowymi, występującymi także m.in. w borówkach i jeżynach. W pomidorach Indigo ich głównymi składnikami są pochodne petunidyny, malwidyny i delfinidyny. Obróbka cieplna oraz kontakt z wodą mogą powodować wypłukiwanie pigmentu ze skórki.

Określenie „bogaty w przeciwutleniacze” opisuje skład chemiczny owocu, ale nie powinno być przedstawiane jako dowód działania leczniczego. Zawartość antocyjanów zależy ponadto od genotypu, wielkości owocu, nasłonecznienia i warunków uprawy.
Indigo